# Bağışıklık Tanımları

| | |
|---|---|
| **Modül** | İş Sağlığı |
| **Kimler için** | İşyeri hekimleri ve sağlık personeli (hemşire) |
| **Nasıl açılır** | `Bağışıklık Takibi › Tanım ve eşleştirmeler` |
| **Kaynak** | https://help.meditek.tr/issagligi/bagisiklik-tanimlari.html |

**Bağışıklık Tanımları**, bağışıklık takibinin **sözlüğüdür**. Burada dört şey yönetilir:

1. **Bağışıklık tanımları** — izlenecek hedefler (ör. Hepatit B, Tetanoz, Kızamık).
2. **Aşı eşleştirmeleri** — hangi aşı kayıtlarının o hedefi karşıladığı.
3. **Laboratuvar eşleştirmeleri** — hangi tetkikin ve hangi sonuç parametresinin o bağışıklığı ölçtüğü.
4. **Yorum kural setleri** — laboratuvar sonucunun *pozitif / negatif / belirsiz* diye nasıl yorumlanacağı ve sistemin hangi öneriyi üreteceği.

Bu ekrandaki tanımlar Bağışıklık Takibi listesindeki "Bağışıklık hedefi" seçeneklerini ve Gereksinim Matrisi kurallarının hedeflerini besler. Ekran yalnızca **hekim ve hemşire** görevindeki kullanıcılara açılır.

> **Silme yoktur.** Tanımlar, eşleştirmeler ve kural setleri hiçbir zaman silinmez; yalnızca **Pasife al** ile kullanımdan kaldırılır ve gerekirse **Aktifleştir** ile geri açılır. Böylece geçmiş değerlendirmelerin dayanağı kaybolmaz.

## Ekran görünümü

*(Ekran görüntüsü — Bağışıklık Tanımları ekranı — özet kartları ve tanım listesi. Örnek maskeli veri. Bağışıklık Tanımları — üstte sayaçlar, altta tanım listesi (örnek, maskeli veri).)*

## Üst araç çubuğu ve sayaçlar

| Öğe | İşlevi | Ne zaman görünür |
|---|---|---|
| Gereksinim matrisi | Bağışıklık Gereksinim Matrisi ekranına geçer. | Matris yetkisi olanlar |
| Bağışıklık Takibine Dön | Çalışan listesine, yani Bağışıklık Takibi ekranına döner. | Herkes |
| Yeni tanım | Boş bir **Yeni bağışıklık tanımı** penceresi açar. | Tanım kaydetme yetkisi olanlar |

Listenin üstündeki dört sayaç o anki durumu özetler:

> Toplam tanım

> Aktif tanım

> Pasif tanım

> Aktif aşı + laboratuvar eşleştirmesi

## Tanım listesi

Liste dört sütundan oluşur ve başlığın altındaki alanlardan süzülür.

| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Tanım | Bağışıklık hedefinin adı ve altında açıklaması. Alttaki arama alanına yazdığınız metin hem adda hem açıklamada aranır. |
| Aktif aşı | O tanıma bağlı aktif aşı eşleştirmesi sayısı. Sayının üzerine tıklamak tanımı açar ve doğrudan **Aşı eşleştirmeleri** sekmesine gider. |
| Durum | **Aktif** veya **Pasif**. Alttaki listeden *Tüm durumlar*, *Yalnızca aktif* ya da *Yalnızca pasif* seçerek süzebilirsiniz. |
| İşlem | Satır düğmeleri — aşağıda. |

- Düzenle tanım penceresini açar. Satırın herhangi bir yerine tıklamak da aynı işi yapar.
- Pasife al tanımı kullanımdan kaldırır; onay penceresi çıkar. Pasif tanım yeni takipte ve matriste seçilemez, geçmiş kayıtlarda görünmeye devam eder.
- Aktifleştir pasif bir tanımı yeniden kullanıma açar.
- Filtreye uyan kayıt yoksa listede *"Filtreye uygun tanım bulunamadı"* yazar; listenin sağ üstünde kaç tanım gösterildiği bilgisi bulunur.

## Tanım penceresi

Pencerenin başlığı yeni kayıtta **Yeni bağışıklık tanımı**, mevcut kayıtta tanımın adıdır. Üç sekmeden oluşur; **Aşı eşleştirmeleri** ve **Laboratuvar eşleştirmeleri** sekmeleri ancak tanım kaydedildikten sonra (ya da o tanımda eşleştirme varsa) görünür. Pencere **Kapat** düğmesiyle kapatılır.

*(Ekran görüntüsü — Bağışıklık tanımı penceresi — üç sekmeli tanım/eşleştirme ekranı. Örnek maskeli veri. Tanım penceresi — Laboratuvar eşleştirmeleri sekmesi ve kural sürümleri (örnek, maskeli veri).)*

### 1) Tanım bilgileri

| Alan | Zorunlu | Açıklama |
|---|---|---|
| Bağışıklık tanımı | Evet | Hedefin adı. Takip listesinde ve matriste bu ad görünür. |
| Liste sırası | Hayır | Sıfır veya daha büyük bir sayı; küçük değerler listede önce gösterilir. |
| Açıklama | Hayır | Tanımın kapsamı ve kullanım notları. |

Tanım Bilgilerini Kaydet düğmesi yalnız bu sekme açıkken görünür. Kaydettikten sonra aynı pencereden eşleştirme sekmelerine geçebilirsiniz.

### 2) Aşı eşleştirmeleri

Bu hedefin hangi aşılarla karşılandığını belirler. Eşleştirme kurulmadan çalışanın aşı geçmişindeki kayıtlar bu hedefe sayılmaz ve bireysel planda aşı seçilemez. Sekme başlığındaki rozet kaç eşleştirme olduğunu gösterir.

- **Mevcut eşleştirmeler** listesinde her satırda aşının adı, açıklaması ve **Aktif**/**Pasif** etiketi ile **Pasife al** / **Aktifleştir** düğmesi bulunur. Aşı tanımı sonradan kullanımdan kaldırılmışsa satırda *"Aşı tanımı artık aktif değil"* yazar. Hiç kayıt yoksa *"Bu tanıma henüz aşı eşleştirilmemiş"* görünür.
- **Yeni eşleştirme** bölümünde **Mevcut aşı tanımı** seçilir, isterseniz **Eşleştirme açıklaması** yazılır ve (simge) Aşı Eşleştirmesi Ekle düğmesine basılır.
- Tanım pasifken yeni eşleştirme eklenemez; ekleme düğmesi kapalı gelir.

### 3) Laboratuvar eşleştirmeleri

Bu sekme ikiye bölünür: solda **hedef–laboratuvar eşleştirmeleri**, sağda seçilen eşleştirmenin **sürümlü yorum kural setleri**.

**Yeni laboratuvar eşleştirmesi** alanları:

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Laboratuvar ana tetkiki | Sistemdeki tetkik sözlüğünden seçilir. |
| Sonuç parametresi | Seçilen tetkikin alt parametresi. Ana tetkik seçilmeden açılmaz — alanda *"Önce ana tetkiki seçin"* yazar. |
| Sonuç tipi · Beklenen birim | Salt okunur; seçtiğiniz parametreden gelir ve elle değiştirilemez. Kuralların sayısal mı metin mi olacağını bu belirler. |
| Öncelik | Aynı hedefe birden çok parametre bağlıysa hangisinin önce dikkate alınacağını belirler. |
| Açıklama | Eşleştirmenin gerekçesi ve notları. |

Laboratuvar Eşleştirmesi Ekle düğmesi eşleştirmeyi kaydeder. Eşleştirme kartlarında tetkik/parametre adı, sonuç tipi, birim ve öncelik yazar; kartın sağında **Aktif**/**Pasif** etiketi, **Pasife al** / **Aktifleştir** düğmesi ve (simge) Kural sürümleri düğmesi bulunur. Hiç kayıt yoksa *"Bu hedefe henüz laboratuvar parametresi eşleştirilmemiş"* yazar.

### Sürümlü yorum kural setleri

Sağ bölüm, seçilen laboratuvar eşleştirmesi için sonucun nasıl yorumlanacağını belirler. Bir eşleştirme seçmeden *"Kural sürümlerini görmek için soldan bir eşleştirme seçin"* yazar. Var olan sürümler kart olarak listelenir: **Sürüm numarası**, geçerlilik aralığı (bitiş yoksa **Süresiz**), sonuç geçerliliği, kuralların özeti ve **Aktif**/**Pasif** etiketi ile **Pasife al** / **Aktifleştir** düğmesi. Henüz sürüm yoksa *"Henüz kural seti sürümü yok"* görünür.

**Yeni kural seti sürümü** alanları:

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Geçerlilik başlangıcı · Geçerlilik bitişi | Sürümün hangi tarihler arasında uygulanacağı. Bitiş boş bırakılırsa sürüm süresizdir. |
| Sonuç geçerliliği (gün) | Bir laboratuvar sonucunun kaç gün boyunca kanıt sayılacağı. Boş bırakılırsa sınırsızdır. |
| Yorum modu | **Basit — sistem önerisi üretebilir** · **Bileşik — yalnız kanıt yorumu** · **Manuel — otomatik yorum yok**. Yalnız *Basit* modda kurallara sistem önerisi bağlanabilir; *Manuel* modda otomatik yorum tamamen kapanır. |
| Uygun sonuçlarda otomatik kanıt yorumu üret | İşaretliyse gelen sonuçlar kurallara göre kendiliğinden yorumlanır ve klinik değerlendirmede **Kural ile yorumlandı** rozetiyle görünür. |
| Sürüm açıklaması | Bu sürümde neyin değiştiği. |

Yorum kuralı ekle düğmesi yeni bir kural satırı açar. Her satırda:

- **Operatör** — sayısal parametrelerde **** ve **Aralık**; metin parametrelerinde **Metin eşittir** ve **Metin içerir**.
- **Değer / alt** ve **Üst değer** — sayısal kurallarda kullanılır; "Aralık" seçildiğinde iki değer de girilir.
- **Beklenen metin** — metin parametrelerinde aranacak ifade.
- **Öncelik** — birden çok kural uyduğunda hangisinin geçerli olacağını belirler.
- **Kanıt yorumu** — *Yorumlanamadı* · *Pozitif kanıt* · *Negatif kanıt* · *Belirsiz* · *Değerlendirme gerekli*.
- **Sistem önerisi** — *Öneri yok* · *Belirsiz* · *Bağışık* · *Bağışık değil* · *Kısmi / koşullu* · *Yeniden değerlendirme*. Yalnız "Basit" yorum modunda seçilebilir.
- Satırın sol üstündeki (kapat simgesi) düğmesi (*Kuralı kaldır*) o kuralı sürümden çıkarır.

Sürüm (kaydet simgesi) Yeni Sürüm Olarak Kaydet düğmesiyle kaydedilir. **Var olan sürüm değiştirilmez**: her kayıt yeni bir sürüm oluşturur, eskisi geçmişte kalır. Pasif bir eşleştirme seçiliyse yeni sürüm oluşturulamaz ve *"Pasif eşleştirme için yeni kural sürümü oluşturulamaz. Geçmiş sürümler yalnızca izleme amacıyla gösteriliyor"* uyarısı çıkar.

> Kural setleri yalnız **öneri** üretir. Sonuç tipi ve birimi seçilen parametreden alınır, serbestçe değiştirilemez; **nihai klinik karar daima hekimindir.**

## İpuçları

- **Kurulum sırası:** önce tanımı kaydedin, sonra aşı eşleştirmesini ekleyin, ardından laboratuvar parametresini bağlayıp kural sürümünü yazın. En son Gereksinim Matrisi'nde bu hedefi kimin için zorunlu kılacağınızı belirleyin.
- **Kural değişince eski kararlar bozulmaz.** Sürümleme sayesinde geçmiş değerlendirmeler kendi dönemlerindeki kurala göre okunabilir kalır.
- **Bir tanımı pasife almadan önce** ona bağlı matris kurallarını ve açık planları gözden geçirin; pasif hedef yeni takipte seçilemez.

## İlgili konular

- Bağışıklık Takibi
- Bağışıklık Gereksinim Matrisi
- Laboratuvar İşlemleri
- İş Sağlığı Tanımları
- İş Sağlığı — Genel Bakış

---

*WebİBYS Yardım · sürüm 2.55.6.729 (2026-09-11) · https://help.meditek.tr/issagligi/bagisiklik-tanimlari.html*
*Konu paketi: İş Sağlığı — https://help.meditek.tr/llms.txt*