# İş Kazası Tanımları

| | |
|---|---|
| **Modül** | İş Güvenliği |
| **Kimler için** | İş güvenliği uzmanları, sistem sorumluları |
| **Nasıl açılır** | `İş Güvenliği › İş Kazaları › Tanımlar` |
| **Kaynak** | https://help.meditek.tr/is-guvenligi/is-kazasi-tanimlari.html |

## Bu ekran ne işe yarar?

İş kazası formlarında karşınıza çıkan **açılır listelerin içeriğini** ve **hangi alanların zorunlu, hangilerinin gizli** olacağını buradan yönetirsiniz. Örneğin kaza bildirimi girerken seçtiğiniz “Vardiya”, “Kaza Türleri”, “Yaralanma Türü” seçeneklerinin listesi bu ekranda tanımlanır.

Ekrana İş Kazaları listesindeki (simge) Tanımlar düğmesiyle girilir. Düğme yalnızca **bu yetkiye sahip kullanıcılara** görünür.

> **Buradaki tanımlar tüm iş yerleri için ortaktır.** Üstteki iş yeri seçiminden bağımsızdır — bir listeye eklediğiniz ya da sildiğiniz seçenek, sistemdeki **bütün** iş yerlerinin kaza formlarında görünür. Tek bir iş yeri için ayrı liste tutulamaz.

## Ekran görünümü

*(Ekran görüntüsü — İş Kazası Tanımları ekranı — solda tanım grupları listesi, sağda seçilen grubun kayıtları. Solda **tanım grupları**, sağda seçilen grubun kayıtları. Üstte iki sekme: **Tanımlar** ve **Alan Yönetimi**.)*

## İki sekme

| Sekme | Ne yapılır | Ne zaman görünür |
|---|---|---|
| **Tanımlar** | Açılır liste seçeneklerini ekler, düzenler, kaldırırsınız. | Her zaman (varsayılan açık sekme) |
| **Alan Yönetimi** | Kaza formlarındaki alanları *Zorunlu / Zorunlu Değil / Gizli* yaparsınız. | Yalnızca alan yönetimi yetkisi olanlara |

## Tanımlar sekmesi

Sol sütunda **tanım grupları** alfabetik sırayla listelenir. Bir gruba tıkladığınızda sağdaki tablo o grubun kayıtlarıyla dolar. Grup çok olduğu için üstteki **Tanım Grubu Seçiniz** alanının arama kutusuna yazıp (ara simgesi) Ara diyebilir, (simge) Sıfırla ile listenin tamamına dönebilirsiniz. Sağ üstteki arama kutusu ise **seçili grubun kayıtları** içinde arar.

### Hangi listeler yönetiliyor?

Ekrandaki gruplar ve besledikleri alanlar:

| Tanım grubu | Kaza formunda nerede çıkar |
|---|---|
| **Vardiya** | Kazanın hangi vardiyada olduğu. |
| **Kaza Türleri** | Kazanın türü (düşme, sıkışma, kesik…). |
| **Kaza Sınıfları** | Kazanın sınıflandırması. |
| **Kaza Etkisi** | Kazanın sonucu/etkisi. |
| **Kaza Sebepleri** | Kazaya yol açan sebepler. |
| **Kaza Sırasında Yürütülen Faaliyet** | Kaza anında yapılan iş. |
| **Yaralanma Türü** · **Yaralanma Derecesi** · **Yaralanma Nedenleri** · **Yaralanan Uzuvlar** | Yaralanma bilgileri bölümü. |
| **Güvensiz Durumlar** · **Güvensiz Davranışlar** · **Davranış ve Ortam** | Kök neden analizi bölümü. |
| **Bu İşi Kim Verdi?** · **Yapılan ana iş rutin bir çalışma mıdır?** | Kaza öncesi iş bilgisi soruları. |
| **Bildirim Hazırlayan** | Bildirimi hazırlayan kişi/birim. |
| **Dış Kazazede Kişi Türü** | Kazazede çalışan değilse (ziyaretçi, taşeron…) türü. |
| **İlk Müdahale Türleri** · **Bildirimi İlk Müdahale Türleri** | Kazadan sonra yapılan ilk müdahale — **ikisi aynı listedir**, aşağıdaki uyarıya bakın. |
| **Kök Neden İçin Döf Açılsın Mı?** | Kaza sonrası otomatik DÖF açma tercihi. |
| **Df - Tehlike Konusu/Kaynağı** · **Df - Tehlike(ler)** · **Df - Risk Tanımları** · **Df - Faaliyet** · **Df - Mevzuat** | Kazadan DÖF açılırken kullanılan tehlike, risk, faaliyet ve mevzuat listeleri. |

> **“İlk Müdahale Türleri” ve “Bildirimi İlk Müdahale Türleri” aynı listedir.** Listede iki ayrı düğme görünse de ikisi de *aynı* kayıtları gösterir ve *aynı* yere yazar. Birinden ekleme yaptığınızda diğerinde de görürsünüz — iki farklı liste sanıp ikisine de aynı seçeneği eklemeyin, kaza formunda mükerrer görünür.

### Listede hangi sütunlar var?

Sütunlar **seçtiğiniz gruba göre değişir**. Çoğu grupta tek bir “Tanım” sütunu vardır; bazılarında ek sütunlar bulunur — örneğin **Davranış ve Ortam**’da “Üst Kodu”, **Df - Mevzuat**’ta madde numarası ve madde açıklaması gibi. Sütun başlığına tıklayarak listeyi o sütuna göre sıralayabilirsiniz.

## İşlemler

### Yeni seçenek ekleme

1. Soldan ilgili **tanım grubunu** seçin.
2. Tablo başlığının sağ ucundaki (ekle simgesi) Yeni Ekle düğmesine basın.
3. Açılan pencerede alanları doldurun. **Tüm alanların dolu olması gerekir**; boş bırakırsanız *“Lütfen tüm alanları doldurun!”* uyarısı çıkar.
4. Kaydedin — yeni seçenek anında listeye ve kaza formlarına girer.

**Yeni Ekle** düğmesi her grupta çıkmaz: tek değer tutan gruplarda (örneğin **Kök Neden İçin Döf Açılsın Mı?**) yalnızca liste boşken görünür, bir kayıt girildikten sonra kaybolur.

### Var olan seçeneği düzenleme

Tablodaki bir **değerin üzerine tıklayın**; küçük bir düzenleme kutusu açılır, yeni değeri yazıp onaylayın. Değişiklik anında kaydedilir, ayrıca bir “Kaydet” düğmesi yoktur. Uzun metin alanlarında kutunun altında **kalan karakter sayacı** görünür.

> **Kesme işareti (’) kullanmayın.** Yazdığınız metindeki tek tırnak kaydedilirken sessizce ``` karakterine dönüştürülür. Mevzuat maddesi, tehlike tanımı gibi serbest metinlerde bu gözle görülür bir bozulmadır — “işçi’nin” yerine “işçi`nin” yazılmış olur. Tırnak yerine düz ifade tercih edin.

### Seçenek kaldırma

Satırın sonundaki (sil simgesi) simgesine basın ve onay verin. Kayıt **tamamen silinmez, pasife alınır** — yeni formlarda artık seçilemez, ancak **geçmiş kaza kayıtlarındaki seçim korunur**. Bu yüzden kullanılmayan bir seçeneği kaldırmak eski raporları bozmaz.

> **Bazı satırlarda düzenleme ve silme yoktur.** Mevzuatla sabitlenmiş sistem tanımları düz metin olarak görünür, tıklanamaz ve çöp kutusu simgesi taşımaz. Bu kasıtlıdır — bu değerler SGK bildirimlerinde kullanıldığı için değiştirilemez.

## Alan Yönetimi sekmesi

Bu sekmede kaza formlarındaki **alanların davranışını** belirlersiniz. Solda **Alan Grubu Seçiniz** başlığı altında form konumları listelenir; birini seçtiğinizde sağda o formdaki alanlar **Alan** ve **Durum** sütunlarıyla gelir.

Listeler uzun olduğu için iki arama kutusu vardır: soldaki *“Konumlarda ara…”* form gruplarını, sağdaki *“Alanlarda ara…”* ise seçili gruptaki alan adlarını süzer. Aradığınız alanı gözle taramak yerine adını yazmak en hızlı yoldur.

| Alan grubu | Hangi ekranı etkiler |
|---|---|
| **İş Kazası Bildirim** | Kaza bildiriminin ana formu. |
| **İş Kazası Detay** | Bildirimin detay bölümü. |
| **İş Kazası Detaylı Bildirim** | Genişletilmiş bildirim formu. |
| **İş Kazası Döf Detay Alanlar** | Kazadan açılan DÖF kaydının alanları. |

Her alanın **Durum** sütununda üç seçenek vardır:

| Durum | Kullanıcı formda ne görür |
|---|---|
| **Zorunlu** | Alan görünür ve **boş bırakılamaz**; doldurulmadan kayıt tamamlanmaz. |
| **Zorunlu Değil** | Alan görünür, isteğe bağlı doldurulur. |
| **Gizli** | Alan formda **hiç görünmez**. |

Seçimi değiştirdiğiniz anda kaydedilir; ayrı bir kaydetme adımı yoktur. Alan adları bu ekrandan **değiştirilemez**, yalnızca durumları ayarlanır.

> **SGK’ya bildirilen alanları “Gizli” yapmayın.** Formdan kaldırdığınız bir alan doldurulamaz hâle gelir; kaza bildirimi SGK’ya gönderilirken eksik veri nedeniyle reddedilebilir. Değişiklik **tüm iş yerlerini** etkiler.

> **Değişiklik hemen yansımayabilir.** “İşlem başarılı!” mesajını gördükten sonra da açık duran kaza formları eski ayarla çalışmaya devam edebilir. Ayarı değiştirdikten sonra kaza formunu **kapatıp yeniden açın**.

## İpuçları ve dikkat edilecekler

- **Geri dönüş düğmesi yoktur.** İş Kazaları listesine dönmek için tarayıcınızın geri düğmesini kullanın.
- **Yükleniyor göstergesi takılırsa** sayfayı yenileyin. Bazı gruplar (Davranış ve Ortam, Df - Tehlike(ler), Df - Risk Tanımları, Kök Neden İçin Döf Açılsın Mı?) ek listeler yüklediği için nadiren açılış tamamlanmayabilir.
- **Değişiklikleriniz anında yayına girer.** Taslak/onay adımı yoktur; kaydettiğiniz an tüm kullanıcıların kaza formlarında görünür.
- Bir seçeneği yanlışlıkla kaldırdıysanız **aynı adla yeniden ekleyebilirsiniz**; eski kayıtlardaki seçim zaten korunmuştur.

## İlgili konular

- İş Kazaları — kaza kayıtlarının listelendiği ve bu ekranın açıldığı yer.
- DÖF Listesi — “Df -” ile başlayan tanım gruplarının kullanıldığı yer.
- İş Güvenliği — modülün tüm ekranları.

---

*WebİBYS Yardım · sürüm 2.55.6.729 (2026-09-11) · https://help.meditek.tr/is-guvenligi/is-kazasi-tanimlari.html*
*Konu paketi: İş Güvenliği — Diğer ekranlar — https://help.meditek.tr/llms.txt*