# Bağışıklık Gereksinim Matrisi

| | |
|---|---|
| **Modül** | İş Sağlığı |
| **Kimler için** | İşyeri hekimleri ve sağlık personeli (hemşire) |
| **Nasıl açılır** | `Bağışıklık Takibi › Gereksinim matrisi` |
| **Kaynak** | https://help.meditek.tr/issagligi/bagisiklik-matrisi.html |

**Bağışıklık Gereksinim Matrisi**, *"kim hangi bağışıklığa ihtiyaç duyuyor"* sorusunun kural halidir. Bir kuralda **hangi işyerinde**, **hangi çalışan kapsamında** (bölüm, birim, görev, meslek, risk grubu, çalışan türü) **hangi bağışıklık hedefinin** hangi seviyede gerektiğini belirlersiniz. Bağışıklık Takibi listesindeki "Gereksinim" sütunu ve "Gereksinimli / değerlendirilmemiş" sayacı doğrudan bu kurallardan hesaplanır.

Kural iki kapsamda kurulabilir: **Belirli işyeri** (yalnız o işyerinde geçerli) ya da **Genel kural** (işyerine özel kuralı olmayan tüm yetkili işyerlerinde geçerli). Ekran yalnızca **hekim ve hemşire** görevindeki kullanıcılara açılır; İK veya iş güvenliği uzmanı yetkisi bu ekranı açmaya yetmez.

> **Kural silinmez.** Kullanımdan kaldırmak için **Pasife al** denir; gerekirse **Aktifleştir** ile yeniden devreye alınır. Böylece geçmişte hangi kuralın uygulandığı izlenebilir kalır.

## Ekran görünümü

*(Ekran görüntüsü — Bağışıklık Gereksinim Matrisi ekranı — gereksinim kuralları listesi. Örnek maskeli veri. Bağışıklık Gereksinim Matrisi — kural listesi ve kolon filtreleri (örnek, maskeli veri).)*

## Matris nasıl çalışır

Ekranın üstündeki üç bilgi kutusu davranışı özetler:

> Aktif kural doğrudan uygulanır
>
> Gelecek başlangıç ya da bitiş tarihi yoktur. Kural kullanılmayacaksa pasife alınır.

> Boş kapsam = tüm çalışanlar
>
> Bölüm, birim, görev, meslek, risk grubu ve çalışan türü boş bırakılabilir; boş alan "hepsi" demektir.

> İşyerine özel kural önce uygulanır
>
> Çalışanın işyerine ait kural varsa o kullanılır; yoksa genel kural değerlendirilir. Aynı kapsamdaki eşit kurallarda önceliği yüksek olan seçilir.

Yetkili ve aktif bir işyeriniz yoksa ekranda *"Gereksinim matrisi oluşturabileceğiniz yetkili ve aktif bir işyeri bulunamadı"* uyarısı çıkar ve liste açılmaz.

## Üst araç çubuğu

| Öğe | İşlevi | Ne zaman görünür |
|---|---|---|
| Takibe dön | Bağışıklık Takibi çalışan listesine döner. | Herkes |
| Tanımlar | Bağışıklık Tanımları ekranına geçer. | Herkes |
| Yeni Kural Ekle | Boş bir **Yeni gereksinim kuralı** penceresi açar. | Kural kaydetme yetkisi olanlar |

## Gereksinim kuralları listesi

Liste **yetkili olduğunuz bütün işyerlerini birlikte** gösterir; gerekirse işyeri filtresiyle daraltırsınız. Sağ üstte kaç kural gösterildiği yazar. Filtreye uyan kayıt yoksa *"Filtreye uygun kural bulunamadı"* görünür.

| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Bağışıklık | Kuralın bağlandığı bağışıklık hedefi. |
| Açıklama | Kuralın dayanağı ve notları. |
| Firma / işyeri | Kuralın işyeri. Genel kurallarda **Tüm yetkili işyerleri** yazar. |
| Kural türü | **İşyerine özel** veya **Genel kural** rozeti. |
| Bölüm · Birim · Görev · Meslek · Risk grubu · Çalışan türü | Kuralın çalışan kapsamı. Alan boş bırakıldıysa **Tümü** yazar. |
| Gereksinim | **İlgili değil** · **Önerilen** · **Gerekli** · **Zorunlu** · **Manuel değerlendirme**. |
| Öncelik | Aynı işyeri ve aynı çalışan kapsamındaki iki kural eşitse yüksek değerli olan uygulanır. |
| Durum | **Aktif** veya **Pasif**. |
| İşlem | Satır düğmeleri — aşağıda. |

### Filtreler ve tablo araçları

Başlığın altındaki satır kolon filtreleridir: bağışıklık, açıklama, işyeri (**Tüm yetkili işyerleri** ya da tek bir işyeri), kural türü (*Tümü* / *İşyerine özel* / *Genel kural*), bölüm, birim, görev, meslek, risk grubu, çalışan türü, gereksinim seviyesi, öncelik ve durum (*Tümü* / *Aktif* / *Pasif*).

- Sıfırla bütün kolon filtrelerini temizler.
- Tablo araçlarıyla sayfa başına kayıt sayısını ((menü simgesi)) ayarlayabilir, kolonları gösterip gizleyebilir ((görüntüle simgesi)) ve **filtrelenmiş listeyi Excel'e aktarabilirsiniz** ((Excel simgesi)). Dosya *Bagisiklik_Gereksinim_Matrisi_GG-AA-YYYY.xlsx* adıyla iner. Bütün veri kolonlarını gizlerseniz aktarım yapılmaz ve uyarı çıkar.

### Satır işlemleri

- Düzenle kuralı düzenlemek üzere açar.
- İncele düzenleme yetkiniz olmayan kurallarda görünür; pencere salt okunur açılır. Genel kurallar için de yetkiniz yoksa düğme bu hâle geçer.
- Pasife al kuralı yürürlükten kaldırır — takip listesi hemen bu kural olmadan hesaplanır.
- Aktifleştir pasif kuralı yeniden yürürlüğe koyar.

## Gereksinim kuralı penceresi

Yeni kayıtta pencere başlığı **Yeni gereksinim kuralı**, mevcut kayıtta **Gereksinim kuralını düzenle** (yetkiniz yoksa **Gereksinim kuralı ayrıntısı**) olur. Üstteki bilgi satırı *"Kural aktif olduğu sürece seçilen işyerinde uygulanır. Birim seçimi için önce bölüm seçilmelidir"* der. Pencere **Kapat** düğmesiyle kapatılır.

*(Ekran görüntüsü — Gereksinim kuralı penceresi — kapsam seçimi, hedef ve çalışan kapsamı alanları. Örnek maskeli veri. Gereksinim kuralı penceresi — kapsam seçimi ve canlı kural özeti (örnek, maskeli veri).)*

### Kuralın işyeri kapsamı

- **Belirli işyeri** — kural yalnızca seçilen işyerindeki uygun çalışanlara uygulanır. Varsayılan seçimdir.
- **Genel kural** — işyerine özel kural bulunmayan çalışanlarda kullanılır. Bu seçenek yalnızca **sistem yöneticisi** yetkisindeki kullanıcılara açılır; başkalarında hiç görünmez. Genel kuralda bölüm ve birim seçilemez (kuruma göre değiştikleri için), görev/meslek/risk grubu/çalışan türü seçilebilir.
- Kapsam seçimi **kayıttan sonra değiştirilemez**; düzenlemede hem kapsam seçenekleri hem işyeri alanı kilitlidir.

Seçimlerinizi yaptıkça pencerenin üstündeki **Kural özeti** satırı kuralı cümle hâline getirir — ör. *"… işyerindeki Kaynak Bölümü kapsamındaki çalışanlar için Hepatit B gereksinimi Zorunlu olarak uygulanır."* Kaydetmeden önce bu cümleyi okumak en hızlı kontroldür.

### Alanlar

| Alan | Zorunlu | Açıklama |
|---|---|---|
| Firma / işyeri | Evet | Kuralın uygulanacağı işyeri. Genel kuralda **Tüm işyerleri (genel kural)** olarak sabitlenir. |
| Bağışıklık hedefi | Evet | Bağışıklık Tanımları ekranındaki aktif tanımlardan seçilir. |
| Gereksinim seviyesi | Hayır | *İlgili değil* · *Önerilen* · *Gerekli* · *Zorunlu* · *Manuel değerlendirme*. Takip listesindeki "Gereksinim" sütununa bu değer yazılır. |
| Öncelik | Hayır | Yalnızca aynı işyeri ve aynı çalışan kapsamındaki iki kural eşitse yüksek değerli olan seçilir. |
| Bölüm · Birim | Hayır | Boş bırakılırsa tüm bölüm/birimler kapsanır. Birim listesi ancak bölüm seçildiğinde açılır; genel kuralda ikisi de kullanılamaz. |
| Görev · Meslek · Risk grubu · Çalışan türü | Hayır | Kuralı daraltan diğer ölçütler. Hepsi boşsa kural işyerindeki tüm çalışanlara uygulanır. |
| Açıklama | Hayır | Kuralın dayanağı, istisnaları ve kullanım notları. |

Kayıt (kaydet simgesi) Kuralı Kaydet düğmesiyle tamamlanır. Firma/işyeri ve bağışıklık hedefi seçilmeden kayıt yapılamaz.

## İpuçları

- **Genelden özele kurun.** Kurum genelinde geçerli bir beklenti için genel kural yazın; sonra farklı davranması gereken işyerlerine kendi kurallarını ekleyin — işyerine özel kural genel kuralın önüne geçer.
- **Kapsamı gereğinden dar tutmayın.** Bölüm/birim yerine *risk grubu* ya da *görev* üzerinden yazılan kurallar organizasyon değişikliklerinden daha az etkilenir.
- **Kuralın etkisini hemen görün.** Kaydettikten sonra Bağışıklık Takibi ekranına dönüp **Gereksinimli / değerlendirilmemiş** kartına tıklayın: yeni kuralın kimleri kapsadığı orada listelenir.
- **Kapsam sonradan değişmez.** Bir kuralı yanlış kapsamda açtıysanız onu pasife alıp doğru kapsamda yeni bir kural oluşturun.

## İlgili konular

- Bağışıklık Takibi
- Bağışıklık Tanımları
- Özel Politika Listesi
- İş Sağlığı — Genel Bakış

---

*WebİBYS Yardım · sürüm 2.55.6.729 (2026-09-11) · https://help.meditek.tr/issagligi/bagisiklik-matrisi.html*
*Konu paketi: İş Sağlığı — https://help.meditek.tr/llms.txt*